Gatsby Starter Blog RSS Feed

Con đường trở thành fullstack developer - Phần 2

Fri, 03 Oct 2025 22:40:32 GMT

Xin chào mọi người!!

Chắc hẳn mọi người đã đọc phần 1 của "Con đường trở thành fullstack developer" rồi phải không? Do kiến thức khá là dài nên mình tách ra làm 2 phần. Thì phần 2 này mình sẽ tập trung vào kiến thức Backend và những phần liên quan đến fullstack.

Cũng giống như phần trước, ở cuối bài viết này mình sẽ tổng hợp lại thành 1 hình ảnh để các bạn có thể tham khảo!!

1. Bắt đầu học fullstack

Nếu như các bạn chỉ muốn học Backend thôi, không muốn học bắt đầu từ Frontend thì có thể tham khảo những nội dung sau đây

Web và cách hoạt động của web
Lập trình vỡ lòng
HTML/CSS
API và RESTful API
Git/Github
Cấu dữ dữ liệu và thuật toán

Những kiến thức này các bạn có thể tham khảo phần 1 tại đây: Con đường trở thành fullstack developer phần 1.

Rồi bây giờ mình sẽ đi vào chi tiết các kiến thức nhé!!

Chọn ngôn ngữ cho Backend

Không giống Frontend, Backend có rất nhiều ngôn ngữ để chúng ta có thể lựa chọn như là Javascript, Java, PHP, Python,... Quá trời nhiều nhỉ, vậy chọn như thế nào cho đúng?

Theo mình nếu như bạn đã học Frontend trước rồi thì bạn có thể sử dụng Javascript để làm ngôn ngữ Backend luôn vì các bạn đã quen rồi. Còn nếu như các bạn muốn sử dụng ngôn ngữ khác để thử thách thì có thể chọn Java, ngôn ngữ này các bạn đã chọn học ở phần lập trình vỡ lòng rồi nên khi bắt đầu code Backend thì sẽ không bị bỡ ngỡ.

Còn các bạn muốn thử thách một ngôn ngữ hoàn toàn mới thì các bạn có thể chọn bất kì ngôn ngữ nào khác cũng được ví dụ như: Python, PHP,...

Và mình cũng khuyên các bạn cũng nên có project cho phần này nhé, bạn có thể tiếp tục phát triển tiếp project ở phần Frontend hoặc là xây dựng một project khác chẳng hạn như là project liên quan đến API: CRUD sản phẩm,... thường thì mình thấy đa phần mọi người hay bắt đầu bằng một project API đơn giản.

Chọn cơ sở dữ liệu (Database)

Tiếp theo thì sẽ đến phần chọn cơ sở dữ liệu để học. Đây là một phần không thể thiếu đối với Backend cũng như là web của chúng ta.

Trước khi chúng ta học thì phải nên tìm hiểu cơ sở dữ liệu trước, vì khi tìm hiểu xong thì lúc đó chúng ta sẽ có kiến thức một tí xíu về nó để lựa chọn cơ sở dữ liệu cho hợp lí.

Cơ sở dữ liệu có rất nhiều nhưng thường sẽ chia làm 2 loại chính đó là SQL và NoSQL. Đối với mình thì mình khuyên các bạn nên ưu tiên các cơ sở dữ liệu dễ học và nên học SQL trước, vì nó rất phổ biến và làm nền tảng tốt cho chúng ta sau này. SQL có nhiều tính nghiêm ngặt, NoSQL ít nghiêm ngặt hơn nên khi học SQL xong mình học thêm NoSQL sẽ dễ dàng hơn. Nó giống việc các bạn đang làm ở công ty có quy định nghiêm ngặt nhưng sau đó đổi qua công ty có quy định thoải mái hơn thì các bạn sẽ dễ thở hơn đúng không? Các diễn đàn lập trình cũng chia sẻ là nên học SQL trước sau đó chuyển qua NoSQL.

OOP

Ở phần frontend thì mình hầu như không nhắc về phần này, lí do là frontend thì mình ít khi áp dụng OOP. Nhưng phần Backend thì chúng ta sẽ áp dụng hầu như là thường xuyên về OOP trong đó. Đa phần các ngôn ngữ backend đều có thể viết hướng đối tượng nhiều ví dụ như PHP, Java,... Ngoài ra ở backend không chỉ là áp dụng OOP không mà còn một số nguyên lí khác lấy nền tảng từ OOP như là SOLID, DDD,...

Thường thì đa phần các bạn sẽ ít để ý tới OOP hoặc không biết về nó, nhưng mà chúng ta cần phải nắm vững OOP để có thể làm việc với Backend một cách mượt mà.

Package management

Cũng giống như javascript ở frontend, thì các ngôn ngữ backend đều có package management. Nhưng tùy theo ngôn ngữ thì sẽ có các package management khác nhau ví dụ như:

Javascript/Node.js: npm, yarn, pnpm.
Java: Maven, Gradle,...
PHP: Composer

Vì nó đi theo từng ngôn ngữ nên chúng ta cũng cần phải nắm vững chúng để có thể tối ưu project của mình.

Framework/Library

Chúng ta cũng cần phải biết ít nhất một framework để có thể học hỏi cách code và cách thiết kế của framework đó. Ở đây không phải chúng ta học được cách sử dụng rồi thôi, mà hãy xem thử cách họ code tạo ra nhó như thế nào ví dụ như: Tại sao cú pháp của nó ngắn hơn mình, tại sao mình code có vài dòng là chạy được rồi,... Qua cách tìm hiểu đó, kiến thức của mình sẽ được nâng lên rất nhiều.

Một số công ty cũng sẽ có yêu cầu khi tuyển dụng là phải biết ít nhất một framework, vì đa phần các công ty đều xây dựng project trên framework hoặc là dựa vào nền tảng để xây dựng nên project của họ.

Web security

Ở phần Backend này chúng ta vẫn có một vài kiến thức security dành cho Backend ví dụ như: SQL injection,... Do đó chúng ta cũng cần phải có kiến thức về phần security, không phải chuyên sâu nhưng mà ở mức cơ bản thôi để có thể bảo vệ backend của mình tạo ra.

Networking

Không phải networking chỉ dành riêng cho IT network hoặc là DevOps, mà chúng ta cũng cần phải biết về một ít networking để có thể xử lí một số tình huống chẳng hạn như là deploy lên server, cài domain cho web của mình,... Mình gợi ý một số kiến thức như sau:

IP là gì
DNS là gì
SSL/TLS là gì
Web server
...

Các phần bổ trợ

Ở đây cũng ta vẫn sẽ có các phần bổ trợ tương tự như frontend: Docker, Linux, các nguyên lí,... Các bạn có thể xem lại ở phần 1: Con đường trở thành fullstack developer phần 1.

2. Tổng kết

Như vậy thì mình đã hoàn thành xong series "Con đường trở thành fullstack". Đây là những kiến thức tối thiểu nhất để các bạn có thể trở thành 1 fullstack developer.

Các bạn có thể thấy có rất nhiều kiến thức đúng không? Đừng lo lắng, chúng ta hãy học từng bước và làm từng bước thì lúc đó sẽ thấy rằng không có gì đáng sợ cả!!!

Cám ơn mọi người đã đọc bài viết khá dài của mình. Nếu như mọi người có thêm kinh nghiệm nào hoặc chia sẻ góp ý thì comment bên dưới nhé!!!

Con đường trở thành fullstack developer - Phần 1

Wed, 01 Oct 2025 22:40:32 GMT

Xin chào mọi người! Chắc hẳn mọi người khi bước chân vào con đường fullstack developer cũng thắc mắc mình sẽ học những gì đúng không? Nhất là những bạn trái ngành có niềm đam mê về fullstack không biết bắt đầu từ đâu.

Ở bài viết này mình sẽ tổng hợp một số kiến thức giành cho các bạn để các bạn có thể bắt đầu hành trình trở thành fullstack.

Kiến thức thì có rất nhiều mình không thể viết hết được trong 1 bài, nên mình chỉ nêu những kiến thức theo mình thấy thực sự quan trọng khi bắt đầu học lập trình web. Ở góc độ của mình chắc chắn sẽ thấy thiếu xót nhiều thứ nên nếu như các bạn thấy còn kiến thức nào cần thiết thì có thể comment ở phía dưới để các bạn khác cùng tham khảo nhé!!

Bài này mình nói khá dài. Nhưng không sao, ở cuối bài viết mình sẽ tổng hợp lại cho mọi người!!

1. Fullstack web là gì?

Trước khi đi vào chia sẻ những kiến thức cần thiết, mình sẽ chia sẻ trước về fullstack web là gì?

Theo các bạn fullstack web là gì?

Đây chắc là câu hỏi các bạn có thể được nghe nhiều rồi và nó đa phần đều có câu trả lời là bao gồm Frontend và Backend. Có nghĩa ta chúng ta code giao diện và code backend xử lí dữ liệu.

Câu trả lời trên rất đúng, nhưng theo mình vẫn còn thiếu. Trước khi mình nói thiếu phần gì chúng ta hãy đi qua ví dụ tí xíu nhé!

Chúng ta hay biết đến là Thầy/Cô giáo viên công việc của họ là dạy học phải không? Nhắc đến Thầy/Cô làm gì thì chúng ta đều biết là dạy học. Nhưng đôi lúc chúng ta quên rằng để dạy học họ còn phải làm những việc xung quanh để bổ trợ cho việc dạy học ví dụ như: Soạn giáo án nè, học bổ túc thêm kiến thức mới nè, hay thậm chí đi gác thi,...

Vậy thì fullstack cũng gần giống như vậy. Công việc của chúng ta đều là code, nhưng mà chúng ta không chỉ code Frontend và Backend mà chúng ta phải thực hiện thêm nhiều công việc khác như: xây dựng môi trường để code, deploy sản phẩm lên server, nghiên cứu học hỏi cải thiện sản phẩm,... đó chính là những công việc của fullstack. Thực ra những công việc xung quanh nó chỉ ở một mức độ nào đó thôi, không phải chuyên sâu như những kĩ sư chuyên môn về mảng đó.

Vậy các bạn đã biết fullstack là gì rồi đúng không? Bây giờ hãy bắt đầu vào hành trình trở thành fullstack nào!!

2. Bắt đầu học lập trình vỡ lòng

Khi bắt đầu vào con đường IT thì không phải chúng ta phóng vào cái vèo học những kiến thức về web trước đâu. Nếu như các bạn học ở trường cũng biết được là mới vào chúng ta đều học những môn lập trình cho những bài toán cơ bản để chúng ta có thể làm quen với lập trình.

Ở đây mình cũng khuyến khích các bạn cũng nên học như vậy. Mình có một số gợi ý về kiến thức ở phần này giành cho các bạn. Những kiến thức dưới đây là mình đã lượt bỏ bớt chỉ để lại những kiến thức bắt buộc và nền tảng cho phần frontend.

Editor/IDE tool

Trước khi bắt đầu vào code thì các bạn phải cài đặt những công cụ phục vụ cho việc code. Có rất nhiều công cụ như là: Sublime Text, VS code, Jetbrains (Webstorm, PHPstorm),...

Về Edior thì mình cũng khuyên mọi người nên chọn VS code vì nó vừa nhẹ, miễn phí và đầy đủ tính năng mặc định không cần cài thêm gì cả. Nếu như các bạn có email sinh viên thì có thể đăng kí sử dụng bộ công cụ của Jetbrains, nó sẽ xịn hơn khá nhiều so với những công cụ miễn phí, nhưng bù lại thì nó hơi nặng

Ngôn ngữ vỡ lòng

Thường đa phần ngôn ngữ vỡ lòng khi học lập trình phổ biến là C (C, C++). Chắc hẳn một số bạn khi bắt đầu vào trường học cũng bắt đầu với C để làm quen với lập trình, thì ở đây mình cũng gợi ý các bạn nên chọn C để bắt đầu làm quen với lập trình nhé.

Nhưng theo mình, còn 1 ngôn ngữ nữa khá là hay các bạn cũng nên tìm hiểu đó là Java. Tại sao lại là Java? Java theo mình nó có những điểm sau:

Sẽ dễ học hơn là C, nó sẽ không có nhiều khái niệm khó nên bạn sẽ dễ nắm hơn.
OOP của Java sẽ dễ cho người mới nắm bắt, khi lập trình web cũng sẽ làm việc với OOP (hướng đối tượng)
Fullstack có học đến Javascript, khi chuyển từ Java sang Javascript sẽ dễ hơn vì cú pháp tương tự nhau
Nếu như ở phần backend bạn chọn Java làm ngôn ngữ chính thì chúng ta đã có lợi thế học từ lúc ban đầu

Cấu trúc dữ liệu và thuật toán

Rồi bây giờ đến phần cầu trúc dữ liệu và thuật toán. Chắc hẳn nhiều bạn cũng thắc mắc là "Ơ làm web mà cũng cần biết cái này nữa hả?". Đúng rồi, chúng ta vẫn cần thuật toán nhé, nhưng mà không cần nhiều thuật toán đâu, chỉ cần một số ít thôi. Đa số những thuật toán đó các bạn cũng đã được giải ở lập trình vỡ lòng rồi. Mình thử ví dụ nhé.

Bạn đang đứng trước một công viên rộng lớn, có tổng cộng 5000 cây xanh, nhiệm vụ của bạn tìm 1 cây có đánh số là 999. Vậy bạn sẽ tìm như thế nào? Chúng ta có nhiều cách như là: đi đếm từng cây, đi hỏi, xem bản đồ,... Đó chính là 1 thuật toán trong thực tế. Khi làm với web cũng vậy. Chúng ta sẽ thao tác với dữ liệu nên nếu chúng ta không có thuật toán tối ưu thì web của chúng ta sẽ chậm và khách hàng sẽ bỏ sản phẩm của mình.

Ở đây mình sẽ chia sẻ một vài thuật toán mà chúng ta có thể sử dụng trong web và chúng ta cần nên nắm kĩ về nó.

Thuật toán tìm kiếm: Tìm kiếm nhị phân, tìm kiếm tuyến tính
Thuật toán sắp xếp: Sắp xếp nổi bọt, quick Sort,...
Hash table
Big(O)
... Còn rất nhiều nữa.

Nhưng có 2 điều mình muốn gửi đến các bạn khi học các thuật toán đó là:

Bài toán đó giải quyết vấn đề gì?

"Nó" hoạt động như thế nào?

Bởi vì thuật toán có rất nhiều, nên chúng ta sẽ phải nắm được khi nào nên sử dụng để không thôi bị phản tác dụng.

3. Bắt đầu con đường fullstack - Frontend

Bây giờ mình sẽ chia sẻ phần chính đó là những skills của Web, ở phần này mình sẽ tập trung trước vào frontend nhé.

Trước khi bắt đầu mình có ý này muốn chia sẻ đến các bạn là khi chúng ta học nên làm project, và chúng ta sẽ sử dụng 1 project đó xuyên suốt quá trình học của chúng ta luôn. Như vậy chúng ta đỡ mất thời gian làm lại từ đầu và quan trọng hơn là nó giúp mình xem lại là mình đã tiến bộ như thế nào.

Web là gì?

Việc đầu tiên trước khi học web là chúng ta phải biết web là gì trước đã và cách hoạt động của nó. Nếu không biết thì đến lúc code thì nó cũng hơi khó khăn do chúng ta không biết được cách hoạt động và kiểm tra lỗi (debug) khi mà chúng ta code.

Thường thì sẽ có một số kiến thức như sau:

Web là gì?

Cách hoạt động của website?

Các giao thức cơ bản: http, https,...

Web server là gì?

Client là gì?

Còn rất nhiều nữa, nhưng theo mình những gạch đầu dòng ở trên là khá quan trọng khi bạn bắt đầu học web.

Markup language - HTML/CSS

Đây là môn vỡ lòng của tất cả những ai học frontend, chắc chắn các bạn phải học và nắm chắc 2 phần này. Vậy chúng ta học gì ở đây?

Chúng ta sẽ bắt đầu học HTML và CSS cơ bản thông qua việc làm project nho nhỏ. Nguồn học thì có rất nhiều như là: freecodecamp, w3school, youtube,... hoặc các nền tảng trả phí như udemy,... Mình khuyên các bạn nên chọn khóa học nào có hướng dẫn project để chúng ta có thể làm theo. Khởi đầu chúng ta có thể làm theo giống 1-1, sau khi nắm vững thì mình có thể tùy biến theo ý tưởng của bản thân.

Sau khi nắm được kiến thức cơ bản của HTML/CSS thì chúng ta có thể học thêm các kiến thức như: SCSS/SASS, CSS moudule,... Sau đó nên lựa chọn 1 thư viện CSS để chúng ta sử dụng thử như là: Boostrap, MUI,... . Mục đích để chúng ta biết cách họ làm như thế nào và sẽ có nhiều dự án sử dụng thư viện nên là chúng ta cần phải biết một vài thư viện để nâng cao kiến thức cho bản thân.

Javascript/Typescript

Sau khi học xong HTML/CSS, chúng ta sẽ bắt đầu học ngôn ngữ lập trình đầu tiên của web đó chính là Javascript. Javascript thì sẽ có khá nhiều thứ để học, vậy chúng ta học như thế nào để đỡ bị ngộp. Theo mình thì nên học như sau:

Học cú pháp cơ bản của Javascript: Khai báo biến, kiểu dữ liệu, hàm,...
Cú pháp ES module
Kết hợp Javascript và HTML: Xử lí sự kiện, xử lí DOM,...
Tìm hiểu về Typescript và một số cú pháp cơ bản lí do là dạo gần đây typescript ngày càng phổ biến, có một số thư viện viết tài liệu bằng cách khai báo type dạng typescipt nên là chúng ta cần phải biết để có thể biết cách sử dụng thư viện

Và cũng giống như HTML/CSS. Chúng ta cũng sẽ lựa chọn 1 thư viện tìm hiểu và học để nâng cao kiến thức cho bản thân.

Đến đây thì project của chúng ta có vẻ có khá nhiều file rồi và nó khá là rối nên các bạn có thể tìm hiểu thêm về folder structure để sắp xếp cấu trúc project của mình một cách hợp lí nha

API

Chắc chắn là khi học Javasript thì không tránh khỏi việc chúng ta học đến phần sử dụng những hàm Javascript để call API. Vì vậy chúng ta nên biết sơ lược về API và cách sử dụng chúng như thế nào. Thường thì ở phần này sẽ có một số nội dung như là

API là gì?

RESTful API

Cách sử dụng API

Ngoài ra có một số trang web cung cấp API miễn phí để chúng ta có thể thực hành mà không cần xây dựng API ngay như là: https://dummyjson.com/ , https://jsonplaceholder.typicode.com/ ,..

Library/Framework

Ở đây trước khi tìm hiểu về libray/framework thì chúng ta nên tìm hiểu về package management (npm, yarn, pnpm,..). Hầu hết đa phần các library/framework bây giờ đều được cài đặt thông qua package management và các project cũng thế, nó được xây dựng, quản lí bằng package management nên chúng ta cần phải biết về phần này

Về framework hoặc library thì có khá nhiều, nhưng đại khái sẽ có các library/framework lớn giúp chúng ta xây dựng project nhanh hơn như là: Reactjs, Vuejs, Angular,... chúng ta nên chọn 1 cái để tập trung học và phát triển tiếp project của mình, khi đi phỏng vấn thì nhà tuyển dụng cũng yêu cầu mình biết ít nhất 1 lirabry/framework. Ở đây mình khuyên các bạn nên học React do nó khá dễ cho những ai mới bắt đầu học web. Sau khi nắm vững được 1 framework hay là libray thì chúng ta có thể chuyển sang một cái khác lúc đó cũng chưa muộn

Ngoài ra ở phần này thì các bạn đã biết sử dụng package management nên có thể kết hợp nhiều thư viện nhỏ khác để hỗ trợ cho project như là styled-component, MUI, React router, Axios....

Để có thể xây dựng thêm kiến thức cho bản thân, mình cũng khuyên các bạn nên tham khảo những project khác để mình có thực hiện tái cấu trúc lại dự án của mình, việc học hỏi từ những project khác nó giúp chúng ta tiến bộ nhanh lắm.

Unit test

Công việc test không chỉ giành cho QA, tester,... mà nó còn giành cho developer nữa. Với unit test, thay vì chúng ta test trên giao diện của sản phẩm thì chúng ta sẽ thực hiện test code của mình viết ra để đảm bảo code của mình code ra hoạt động đúng. Ngoài ra nó cũng được xem là 1 cái specification code của mình.

Nếu mọi người chưa biết bắt đầu từ đâu thì mình gợi ý các bạn có thể bắt đầu viết unit test với Javascript thuần bằng thư viện Jest, Mocha,... Sau khi đã nắm được cơ chế rồi thì mọi người có thể viết với React sử dụng thư viện React testing library.

Git/Github

Có thể một số bạn thắc mắc là chúng ta sẽ lưu trữ source code như thế nào ví dụ như muốn copy từ máy này qua máy kia, nghĩ đến đây thì phương án USB là phương án đầu tiên nhỉ, hoặc là các dịch vụ drive như là Google drive, Onde drive,...

Ngoài các cách truyền thống đó, chúng ta sẽ sẽ sử dụng Git/Github để lưu trữ và quản lí source code của mình, thì ở đây mình gợi ý các bạn sử dụng Git/Github để lưu trữ source code của mình. Và hầu hết những project khi các bạn tìm kiếm trên internet hoặc project của công ty đều được lưu trữ ở trên Git/Github. Vì vậy chúng ta cần phải học phần này để biết cách lấy project trên internet về.

Ở đây mình khuyên các bạn sử dụng Github lí do đa phần các project hoặc thư viện đều được lưu trữ trên Github. Sau khi nắm vững kiến thức thì các bạn có thể chuyển qua Gitlab cũng không sao cả.

Tools

Ngoài code ra chúng ta phải biết thêm 1 số tools để phục vụ công việc code của mình nó dễ dàng và tiện lợi hơn.

Build tools: Webpack, ViteJS, Dev tool, React devtool,...
AI tools: Chat GPT, Copilot, Cursor, Claude Code,...

Mặc dù AI phát triển giúp chúng ta có thể học mọi thứ một cách dễ dàng hoặc là code trong phút mốt nhưng mình không nên lạm dụng AI nhiều, kiến thức nền tảng vẫn là quan trọng nó có thể giúp chúng ta phân tích kết quả từ AI.

Các phần bổ trợ

Những phần ở đây sẽ không bắt buộc đối với những người học fullstack vỡ lòng, như nếu các bạn biết được thì cũng là một lợi thế cho bản thân.

Docker

Bây giờ đa số mọi người hoặc là các công ty đều sử dụng Docker hoặc các dịch vụ cloud. Chúng ta cũng nên biết Docker để có thể setup môi trường dev cho bản thân, cài project của công ty hoặc sử dụng các dịch vụ cloud. Phần này thì mình không để ở phần chính vì không có nó các bạn cũng thực hành được. Nhưng mình khuyên sau khi các bạn hoàn thành các phần ở trên thì nên tìm hiểu đến phần này nhé.

Clean code

Code không phải là mình viết code rồi xong, để đó chạy được thì thôi, nhưng mình phải biết viết thế nào mà sau này đọc lại dễ hiểu, trình bày code rõ ràng, người khác đọc vô cũng nắm được code của mình bởi vì dự án thì không phải 1 mình bản thân mình code mà chúng ta sẽ làm với nhiều người khác nữa (Giống như vỡ sạch chữ đẹp vậy đó)

Nguyên lí

Về phần nguyên lí thì chúng ta nên biết một số nguyên lí, nó giúp chúng ta viết code đẹp hơn, hỗ trợ phần clean code phía trên

KISS YAGNI & DRY
SOLID
OOP

Linux

Chúng ta làm dev thì sẽ đụng đến server để chúng ta có thể deploy sản phẩm của mình lên,... Nhưng để sử dụng server chúng ta cần phải biết một số lệnh Linux để tương tác với server. Ngoài ra khi sử dụng Git thì chúng ta cũng có sử dụng một số command của Linux, nên muốn sử dụng git chuyên sâu hơn tí xíu thì chúng ta cũng cần phải biết một số lệnh Linux

Tổng kết

Vậy tổng kết lại chúng ta có gì ở đây?

Để cho dễ theo dõi thì ở đây mình vẽ lại bằng một tấm hình như sau, mình xin phép viết bằng tiếng Anh lí do tiếng Việt bị lỗi font!

Cám ơn mọi người đã đọc bài viết khá dài của mình. Nếu như mọi người có thêm kinh nghiệm nào hoặc chia sẻ góp ý thì comment bên dưới nhé!!!

Con đường trở thành "Đì ve lớp pơ" và những kinh nghiệm đã tích lũy được

Sun, 21 Sep 2025 22:40:32 GMT

Chào mọi người! Đây là bài blog đầu tiên của mình trên trang này, cảm giác viết khá hồi hộp mong mọi người góp ý và ủng hộ mình nhé!!

Mở đầu: Lí do mình chọn trở thành "Đì ve lớp pơ"

Chắc hẳn khi chọn ngành này các bạn cũng 77 49 bối cảnh khác nhau. Mỗi người đến với ngành lập trình đều có những lý do riêng. Không biết các bạn có giống mình không? Mình chọn ngành này đơn giản là do đam mê máy vi tính, cụ thể là sửa chữa máy vi tính.

Nghe có vẻ không ăn nhập vào đâu nhỉ? Tại vì do mình nghĩ là đam mê với máy vi tính nên vào học IT là hợp lí, vào học sẽ được đụng chạm máy vi tính! Hehe

Hãy cùng mình nhìn lại hành trình đầy thú vị, thử thách và những kinh nghiệm quý giá để trở thành một developer thay vì 1 người sửa chữa máy vi tính nhé!

Hành trình thứ nhất: Những năm tháng đi học ở trường đại học

Mình bắt đầu chân ước chân ráo lên thành phố để bắt đầu hành trình mới sau năm cấp 3. Chắc mình cũng may mắn hơn nhiều bạn là mình có anh trai mình trên đây nên mọi thứ dễ dàng hơn rất nhiều.

À thực ra mình học cao đẳng chứ không phải học đại học!!

Năm nhất của tân sinh viên

Năm nhất bắt đầu vào học các môn lý thuyết ở học kì đầu tiên, cảm giác lúc đó có vẻ các môn khô khan. Mình lại là 1 người thực sự nhớ không được nhanh, nhất là môn lập trình C. Mình đã tìm cách nhớ những syntax của môn C đó là gõ lại nhiều lần. Một đoạn code ngắn có thể mình sẽ gõ đi gõ lại hơn 10 lần để có thể hiểu và nhớ được đoạn code đó.

Cần cù bù thông minh.

Mình cảm thấy câu này rất đúng, nếu bạn không thông minh, không học nhanh được thì bạn hãy siêng năng gấp 101% để có thể bù đắp lại kiến thức đó.

Lựa chọn giữa Web và IT system

Trong thời gian này mình cũng phân vân là nên chọn đi theo con đường IT System hay là Full-stack web. Và cuối cùng mình chọn Full-stack web vì mình cảm thấy thích thú vì muốn được code (lúc đó mình nghĩ như dzị :D).

Sang học kì thứ hai và các năm tiếp theo, mình bắt đầu vào các môn chuyên ngành. Mình được học các môn về IT system (mạng, server,..) và các môn liên quan về web (PHP, HTML,...).

Các học kì tiếp theo

Trong thời gian này mình có nhiều bạn hơn và thường xuyên đi học nhóm. Mình nhận ra 1 điều đó là học nhóm giúp mình giải quyết và nhìn nhận vấn đề một cách nhanh chóng hơn. Lí do là khi học nhóm thì các bạn làm bài với nhau sẽ phát sinh ra nhiều lỗi, đôi lúc có những lỗi mình biết nhưng các bạn khác không biết. Hoặc là có những lỗi mình không biết nhưng các bạn lại biết. Lúc đó mình cảm thấy như đi học nhóm được buff sức mạnh lên vậy, bổ sung những kinh nghiệm mà đôi lúc trên lớp mình không thể biết được. Mình cảm giác việc học ở những người bạn xung quanh mình cũng quan trọng không hề kém so với học với Thầy Cô.

Và đó là câu chuyện của mình ở những năm học đại học. Mình có một số kinh nghiệm chia sẻ lại cho các bạn như sau:

Không ai có thể giỏi ngay được, hãy cố gắng nổ lực, nếu như bạn tiếp thu chậm thì hãy cố gắng siêng năng sẽ đạt được những kết quả tốt

Kiến thức trên trường rất quan trọng, hãy cố gắng nắm vững để làm "viên đá" nền tảng vững chắc xây nên "ngôi nhà" kiến thức vững chắc

Hãy đi học nhóm nhiều hơn, kiến thức từ bạn bè là những kiến thức quý báu và quan trọng và kĩ năng làm việc nhóm sẽ được rèn luyện từ lúc đó

Hành trình thứ hai: Đi phỏng vấn

Sau hoàn thành một số môn học ở trường, mình bắt đầu tìm công ty thực tập để thực tập sớm. CV của mình chẳng có gì ngoài vài vòng giới thiệu, kĩ năng và 1 project mình tự làm trong lúc học tập.

Lần phỏng vấn đầu tiên

Mình bắt đầu phỏng vấn vào công ty thứ nhất và như mọi người cũng đoán được kết quả là gì rồi ... rớt!! Nhưng mà mình nghĩ đã phỏng vấn thì không thể đậu lần đầu tiên được nên là cố gắng đi tìm công ty.

Và trong lúc mình lướt facebook thấy một công ty Nhật có chi nhánh ở Việt Nam tuyển dụng, mình rất thích công ty Nhật nên nhanh tay apply vào và được gọi đi phỏng vấn.

Lần phòng vấn thứ 2

Áp lực bắt đầu tăng, lần đầu tiên trong cuộc đời được đi phỏng vấn, không biết chuẩn bị cái gì. Mình nhanh trí ôn 77 49 kiến thức đã học ở trường và kiến thức để có thể trả lời một cách trôi chảy nhất. Và ngày phỏng vấn cũng bắt đầu ....

Bước chân vào phòng phỏng vấn chợt thấy 2 anh, cảm giác như chữ trong đầu của mình nó bay đi đâu mất, không còn đọng lại 1 chữ nào. Và điều gì đến cũng đến, câu hỏi đầu tiên làm mình rất bất ngờ là "Anh thấy em có làm project, hãy trình bày chức năng abc, xyz ở trong đó". Mình liền lấy bút viết lên bảng cách mình thiết kế, kĩ thuật để làm nên chức năng đó, cảm giác như thời gian trôi qua lúc nào không hay, vèo cái hết 40 phút. Còn 20 phút còn lại các anh chủ yếu hỏi về lí thuyết trọng tâm nhưng mình quên khá là nhiều nên mình trả lời là em không nhớ. Và kết thúc 1 tiếng trong buổi phỏng vấn mình nghĩ trong đầu "Thôi tèo rồi, về chăn bò". Nhưng.....

Khi mình về đến nhà, khoảng 2 tiếng sau buổi phỏng vấn mình nhận được điện thoại từ công ty báo là mình đã đậu. Lúc đó kiểu như mình không tin là mình đậu, trên đường về đang còn suy nghĩ là kiếm công ty khác hay về mua bò loại gì, mấy con,... cảm giác thật là khó tả. Không chần chừ mình đồng ý ngay, mở máy lên reply mail liền.

Qua đợt phỏng vấn này mình có một số kinh nghiệm chia sẻ cho các bạn làm hành trang để phỏng vấn như sau

Học đi đôi với thực hành, hãy trang bị cho mình 1 project cá nhân, nhà tuyển dụng sẽ đánh giá năng lực thực tế của mình dựa trên project đó

Thái độ không kém phần quan trọng, hãy trung thực khi trả lời câu hỏi phỏng vấn

Trang bị tốt kiến thức nền tảng, không cần biết "nhiều" chỉ cần biết "tốt"

Hành trình thứ ba: Bắt đầu thực tập

Sau lần phỏng vấn đó mình bắt đầu trở thành thực tập sinh, cảm giác thật là lạ lẫm. Bước vào công ty thì thấy khác lạ hơn so với lần phỏng vấn, đông người hơn hẳn :v

Áp lực khi nhìn plan

Mình được chia vào team có 4 thành viên, chương trình thực tập của mình có thời gian là 1,5 tháng với các nội dung:

Tìm hiểu 1 topic liên quan về web
Tìm hiểu về sản phẩm công ty
Thời gian còn lại là thực hiện dev 1 sản phẩm nào đó

Sau khi đọc plan và nội dung trên mình nghĩ "Cái gì mà nhiều dzữ dzị mà thời gian lại ít quá không biết có kịp không", lí do là phải làm nhanh, đầy đủ nội dung. Đây có thể được xem là thử thách đầu tiên cho mình trên con đường trở thanh một đì ve lợp pơ, mình nghĩ nếu mình bỏ cuộc thì sẽ không có cơ hội lần thứ 2 đâu, là về chăn bò đó. Và mình làm chung với team chứ không có làm 1 mình, nên áp lực cũng sẽ giảm đi 1 phần nào đó.

Bắt tay vào công việc

Khi bước vào topic đầu tiên team mình chọn topic Web security, mọi người trong team phân chia nội dung và thay phiên nhau tìm hiểu một cách nhịp nhàng. Mình cảm giác thấy cách làm việc nhóm lúc thực tập rất khác so với làm việc nhóm ở trong trường lúc các bạn làm đồ án. Ở trong trường khi bạn làm 1 nội dung nào đó, nếu bạn không rảnh thì có thể dời thời gian lại. Còn lúc làm việc thì không, bạn phải có trách nhiệm với task bạn nhận, nếu như bạn không làm thì sẽ ảnh hưởng đến tiến độ chung vì thời gian khá ngắn. Và đương nhiên mọi người sẽ bay vào hỗ trợ bạn rất nhiệt tình.

Sau khi soạn xong nội dung và chuẩn bị xong phần present, mình nghĩ trong đầu là hoàn hảo rồi, chắc không ai bắt bẻ được ta đâu. Nhưng mà đúng kiểu núi này đã lùn thì không cao hơn núi khác. Lúc present thì bị hỏi nhiều vấn đề mà mình không giải thích hết được. Đây cũng là 1 bài học cho mình là không nên chủ quan, phải tìm hiểu nội dung sâu nhất có thể. Rút kinh nghiệm từ lần đầu tiên, topic thứ 2 nhóm mình có nhiều cải thiện, tìm hiểu sâu hơn và không bị lỗi nhiều.

Đến topic thứ 3, team mình chọn làm 1 web Q&A đơn giản tương tự StackOverflow. Thực sự đến đây mình mới biết đến trang này :v. Khi làm dự án này thì có khá là nhiều chức năng và tụi mình phải gấp rút để code cho đúng tiến độ. Mọi thứ trở nên khá áp lực, mình thực sự lúc đó không biết sử dụng git, không rành javascript nên cảm thấy áp lực khá là lớn. Lúc đó mình phải học thêm rất nhanh, vừa học vừa làm và về học thêm ở nhà để không làm chậm tiến độ. Tụi mình đưa ra plan một cách nhanh chóng và rõ ràng để kiểm soát thời gian một cách chặt chẽ. Cũng may project được code với ngôn ngữ PHP cũng là ngôn ngữ mình quen thuộc nên là không có gặp khó khăn gì và hơn thế nữa là làm việc chung với team nên mọi người hỗ trợ nhau rất nhiều. Đến lúc review code và chức năng thì mình lại có thêm được nhiều kiến thức như là: Không phải cứ code chạy được, cách test sản phẩm, ... và nhiều thứ khác nữa

Qua hành trình thực tập này thì mình tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm như là:

Hãy tìm hiểu vấn đề một cách sâu nhất có thể

Hãy cố gắng teamwork với các thành viên trong team, mọi vấn đề sẽ được giải quyết

Nên tạo plan một cách rõ ràng để có thể kiểm soát thời gian và các vấn đề phát sinh. Hãy đặt ra thời gian cho bản thân, nếu quá thời gian đó hãy nhờ sự trợ giúp

Làm ít tính năng nhưng hoàn chỉnh sẽ tốt hơn việc làm nhiều tính năng nhưng không cái nào ổn định

Hành trình thứ tư: Chính thức đi làm

Sau kì thực tập thì mình mong muốn được ở lạ với công ty nên có xin ở lại và chờ phỏng vấn tiếp theo. Khoảng chưa đầy 1 tháng sau thì mình nhận được mail phỏng vấn, lúc đó mình cảm giác rất hồi hộp không biết mình có phỏng vấn tốt không, mấy anh có hỏi thêm kiến thức gì hay không,....

Nhưng khi vào phỏng vấn thì mình lại bất ngờ vì mấy anh không hỏi lại phần kiến thức do đã phỏng vấn ở vòng thực tập rồi, chỉ hỏi về những gì xung quanh mình như là học như thế nào, tại sao thích code web,... có thể xem buổi phỏng vấn đó là buổi trò chuyện để 2 bên có thể hiểu nhau nhiều hơn.

Kết thúc buổi phỏng vấn mình cũng nghĩ trong đầu "không biết đậu không đây?". Lần này kết quả đợi lâu hơn lần phỏng vấn thực tập nên là mình cũng hồi hộp lắm.

Và rồi chuyện đến cũng đã đến, công ty gọi báo mình là mình chính thức được nhận vào làm nhân viên chính thức của công ty. Lúc đó vừa vui và vừa lo, vui vì được làm nhân viên chính thức, lo là vì không biết vô làm có khó lắm không, có áp lực lắm không,... 1 ngàn câu hỏi vì sao đặt ở trong đầu và lúc đó mình nghĩ cố gắng hết sức là được.

Thử việc một thử thách mới

Và ngày đi làm cũng đến, mình được phổ biến plan training ở ngày đầu tiên, mình sẽ được thử việc 2 tháng với plan đó. Đọc plan mình cảm thấy hơi ngộp thì phải tự tìm hiểu cá nhân, không phải làm chung với team. Plan thì khá giống với thực tập nhưng để làm được plan này thì phải có tinh thần quyết tâm cao vì thời gian gấp gáp hơn và nội dung nhiều hơn.

Thời gian đầu khi bắt đầu vào thử việc, mình cảm thấy khá là stress do áp lực khá lớn, nhưng cũng may có sự hỗ trợ nhiệt tình từ các anh nên mình đã vượt qua thời gian đó và chính thức hoàn thành thử việc. Sau đợt thử việc mình được join vào 1 team và làm việc cho đến bây giờ.

Vậy ở đây có những lưu ý gì khi các bạn bắt đầu đi làm??

Thời gian đầu sẽ rất áp lực nhất là lúc thử việc, nhưng hãy cố gắng đừng bỏ cuộc. Cơ hội đôi lúc chỉ đến 1 lần mà thôi

Hãy nhớ là luôn luôn có đồng nghiệp xung quanh, bạn không có làm 1 mình. Hãy nhờ sự trợ giúp từ họ

Hãy quay lại project đầu tiên của bạn và thực hiện cải thiện nó với những kiến thức bạn đã học hỏi. Nó giúp bạn nâng cao kĩ năng lên rất nhiều

Trên đây là câu chuyện và những kinh nghiệm của mình từ lúc đi học và đến khi trở thành "Đì ve lọp pơ", mong nó sẽ giúp ích được cho các bạn. Các bạn nếu còn kinh nghiệm nào khác hoặc góp ý có thể comment bên dưới nhé!!! Cám ơn các bạn đã dành thời thời gian ra đọc 1 bài dài thòng của mình!!